Broj 214-215 

Dogadjanja

Osluskivanje naroda

Osluskujuci narod po Crnoj Gori namece se prvi i najznacajniji utisak njihove zivote je ispunio besmisao, uvecan opipljivom mogucnoscu tragicnih i krvavih podjela unutar same republike. Skupstinska deklaracija o ocuvanju gradjanskog mira, kako je vrijeme prolazilo, razvodnjavala se, i to bukvalno, od prvog dana, suceljavajuci simpatizere kvazipatriotizma sa sljedbenicima klecavog projekta novorodjene crnogorske gradjanske demokratije. Cudovisni balkanski scenario dodijelio je jednima Vojsku Jugoslavije za zastupnika, dok drugu stranu reprezentuje republicka policija obje strane se od kraja marta mobilizuju, naoruzavaju i rasporedjuju daleko intenzivnije nego sto bi to moglo da izgleda normalno, cak i u uslovima ni rata ni mira. Potencijalno nasilje akumulirano na taj nacin samo po sebi cini beznacajnim svakodnevno podsjecanje na skupstinsku deklaraciju. Strah buja Crnom Gorom.
Mada dugo pripreman, definitivni sudar sa totalnim mrakom u onom dijelu egzistencije zvanom »buducnost« crnogorske gradjane je ipak iznenadio i nesumnjivo doprineo podjeli koja je postajala sve ostrija kako su dani (ko zna kojeg po redu) balkanskog rata odmicali. Reakcije su bile tragikomicno uskladjene sa vrtoglavim apsurdom u koji je (i) Crna Gora ubacena jedan dio sasvim ozbiljnih politicara zdusno se zalozio da Republika iskoristi tanusne ustavne mogucnosti, proglasi neutralnost i »zamoli« Vojsku Jugoslavije da se povuce van granica manje federalne jedinice, sto bi prakticno predstavljalo ubrzano otcepljenje, dok su jastrebovi pokrenuli cijelu lavinu optuzbi za izdaju, veleizdaju, sitan sverc i moralno-politicku nepodobnost aktuelnih vlasti u Podgorici, sve se nadajuci da ce bar jedan od brojnih »mirovnih« mitinga moci da preraste u »dogadjanje naroda« (sa guslanjem i pucanjem).
Vlada je, sa svoje strane, uprilicila dvije vrste gotovo pozorisnih predstava, namijenjenih, prije svega, gradjanima. Formalno nepriznavanje ratnog stanja tako se pretvorilo u beskrajni niz 

fantazmagoricnih scena nalik na onu kada samrtnik ubjedjuje svoje najblize da mu »nije nista«. Za ravnotezu su organizovane ministarske (javne, svakako) kuknjave nad kolabiranom privredom, ruiniranim turizmom i ugrozenom egzistencijom svih gradjana Crne Gore sa obaveznim ukazivanjem na saveznog krivca. U predstavi »Nije mi nista« glume svi i to lose. U komadu »Ti si kriva (zbog mog piva)« glume samo ministri, amaterski, kao sto je i red.
Cinjenice, medjutim, govore u prilog vladi. Upinjanje Vojske Jugoslavije da stavi pod strogu kontrolu (sa povremenim zatvaranjem) sve granicne prelaze iz i u Crnu Goru obezvrjedjuju bilo kakve napore da se na bilo koji nacin u iole zadovoljavajucim kolicinama obezbijedi sve sto je potrebno za prezivljavanje stanovnika Crne Gore i neizvjesno veliki, u stvari preveliki, broj raseljenih lica i izbjeglica (posljednje procjene premasuju brojku od 170 000), koji vec po definiciji predstavljaju politicko-ekonomski problem bez uocljivog rjesenja. Uz to, Crnogorce mora da iritira i ocigledan nesklad izmedju broja mobilisanih pripadnika rezervnog sastava VJ u Crnoj Gori i Srbiji. Naime, u Crnoj Gori je mobilisano bukvalno sve sto je ikada bilo evidentirano u vojnim knjigama, osim onih koji su mobilizaciju izbjegli zaduzujuci opremu i naoruzanje rezervnog sastava policije. Civili su ostali u farsicnoj manjini, a mnogi medju njima su to samo zahvaljujuci neazurnosti vojne policije.
Zanemarujuci sve ono sto crnogorski mediji govore, ulicama, trgovima, po stanovima i kaficima uveliko se kalkulise o vremenu, nacinu i mogucem intenzitetu sukoba unutar Republike, pri cemu se na razlicite nacine procjenjuje moc (ili nemoc) beogradskog rezima da ukloni »izdajnicku i ulizicku« (ali regularnu) podgoricku vlast, e da bi ponovo Crna Gora mogla da se kontrolise sa jednog mesta instrumentalizacijom stare/nove garniture provjerenih narodnih snaga. Vjerovatnoca takvog slijeda dogadjaja u svijesti prosjecnog Crnogorca je, izgleda, veca nego sigurnost politicara u gradjanski mir (u koji se kunu i vlast i opozicija, vrijedno optuzujuci jedni druge za ugrozavanje i narusavanje). Ponesto trezveniji ce rezignirano konstatovati da svako zatezanje medjupartijskih, pa i medjuljudskih odnosa u Crnoj Gori savrseno odgovara beogradskim aspirantima na crnogorski dio (Ustavom zagarantovane) suverenosti. Prema njima, »Crna Gora je sljedeca«.
No, u seriji apsurdnih detalja koji cine ovaj balkanski besmisao mogucim, postoji i jedan gotovo ohrabrujuci... Za narode koji, na prostorima Crne Gore, od pamtivjeka gaje izrazito ratoborne oblike tradicije, za ljude koji su po vaspitanju veoma daleko od prezira prema ratu kao zanatu, za drzavu koja na svoju istoriju gleda kao na seriju bitaka i ratova kraj ovog neveselog vijeka znaci, izmedju ostalog, iznenadjujuce gubljenje odusevljenja za vojevanje. Cak se cini da su glasniji (ako ne brojniji) oni koji naziru neki drugi, miroljubiviji put u buducnost, od onih koji bi (u ime tri prsta i svjetske revolucije) da poprikolju sacicu »izdajnika i svetskih placenika«.
Osluskujuci po Crnoj Gori, covjeka gotovo zapanji taj (novi) osjecaj i gotov je da posumnja da ovdje narodu moze biti preko glave mitova, deseteraca, izresetanih zastava, izdajnika i patriota... Opet, zar nije savrseno normalno zeljeti mir i sigurnu buducnost svojoj djeci? Mnogima u Crnoj Gori jeste.
 
Zivorad Tasic  

 

© 1996 - 1999 Republika & Yurope - Sva prava zadrzana 
Posaljite nam vas komentar